Voor mij persoonlijk was 2025 een goed jaar. Overwegend kabbelend met hier en daar positieve en negatieve uitschieters. Maar terugkijkend kan ik zeggen dat ik gezond ben, voor zover ik weet, en dat ik gelukkig ben met de lieverds om mij heen: van de intiemste kring tot aan de grotere cirkels van mooie mensen.

Op groter niveau heb ik met verbazing en afschuw gekeken naar de ontwikkelingen in de wereld. Soms leidde het ertoe dat ik geen nieuws meer wilde volgen. Terugtrekken in mijn cocon. Of zoals mijn veel te jong gestorven zus altijd zei: “Stap in je zeepbel, rits hem dicht en zweef weg van alles waar je toch geen invloed op hebt”. Soms stond ik mijzelf dat toe. Maar altijd komt er een moment, dat ik toch het liefst wél goed geïnformeerd ben. Het is de kunst om de realiteit onder ogen te zien zonder er depressief van te worden. Positief blijven en de strijd aan te gaan. Af en toe terugtrekken en jezelf weer helen is daarbij noodzakelijk.

Om een druk jaar goed af te sluiten gingen mijn lief en ik een paar dagen naar Berlijn. Het is een fantastische stad met een indrukwekkende geschiedenis. Die geschiedenis bevat ook een waarschuwing. Die waarschuwing is dat we onze democratie moeten beschermen met alles wat we in ons hebben. Dat we niet rebels en activistisch genoeg kunnen zijn. De onvrijheid die de Oost-Duitsers hadden onder een communistisch regime wijkt niet veel af van het gebrek aan vrijheid die mensen hebben onder een autocratisch regime. Met nog dat verschil dat je in een autocratisch-kapitalistisch systeem helemaal mag creperen als je om wat voor een reden dan ook, pech hebt of niet voor jezelf kunt zorgen.

De geschiedenis van de Joden is ook overal aanwezig in Berlijn. Het Holocaustmonument raakte me diep. Op de vele, grote betonblokken waar het monument uit bestaat, lag een dun laagje ijs dat glinsterde in de zon. Ondanks de massa toeristen om me heen voelde ik me, in de gangen ertussen, alleen. Het geluid is er anders. Het monument gaat over een volk dat er niet meer mocht zijn. Een volk dat de zondebok was. De lering die we daaruit moeten halen is dat we dit geen enkele groep mogen laten overkomen en toch gebeurt het om ons heen. De onvrede over het bestaan in het algemeen, wordt afgereageerd op een groep die niet de oorzaak is van de onvrede. Het begint bij het ontmenselijken. Het ontnemen van rechten van de ander.

Berlijn heeft weer aan mijn cocon geschud en me uit mijn zeepbel geschopt. Vechten moeten we, op de barricades! Besef hoe verwend we zijn met alle vrijheid die we hebben. Verdedig het beste systeem dat er is. De democratie is niet perfect maar ver boven al het andere te verkiezen.. Er is geen sterke man die ons leven beter maakt. Het zijn allemaal egoïsten die alleen zichzelf en een handje uitverkorenen verrijken, ten koste van jou en mij, en vooral de zwaksten. Zijn wie je wil zijn en kunnen zeggen wat je ook maar te zeggen hebt is het grootste goed. En dat geldt voor iedereen. Ook voor degene die niet jouw mening of levenswijze deelt. Zolang die mening of levenswijze die van de ander niet beperkt. Mijn wens voor 2026 is dat iedereen wakker wordt en verder kijkt dan diens eigen comfortabele leven. Het kost moeite, maar als de geschiedenis van Berlijn ons iets leert, dan is het wel dat als we ons samen verzetten, we invloed hebben op de toekomst.