Het is bijna tien jaar geleden dat ik een blog over IT-vrouwen schreef. Daarin begon ik met de zin: “Bij de IT cursus was het weer net als vijfentwintig jaar terug: ik was weer eens het enige vrouwmens tussen het testosteron”. Je zou denken dat er inmiddels een flinke vooruitgang heeft plaatsgevonden. Niets is minder waar. Het aandeel vrouwen in IT-beroepen is nog steeds een schamele 16%. Dat is niet best.
“Waarom is dat erg?,” vraag je je misschien af.
Dat is erg om verschillende redenen. Allereerst digitaliseert de maatschappij steeds meer en steeds sneller. Als je niet enigszins digitaal wijs bent kun je op den duur niet meer meedoen. Van zelfscankassa tot belastingdienst, van werken in de zorg tot onderwijs, werken met communicatiemiddelen tot ChatGpt, noem maar op. Er is bijna geen beroep meer denkbaar waarin je zonder digitale middelen kunt werken.
Die digitale middelen worden nu dus voornamelijk ontworpen, gemaakt en onderhouden door mannen. Die mannen staan dus aan de basis van een groot deel van wat er om ons heen gebeurt. Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van ze. Maar het is een bekend fenomeen dat een ieder de wereld ziet en vormgeeft zoals die het ervaart.
Niet ontworpen voor vrouwen
Mijn moeder, een traditionele huisvrouw, verzuchtte vaak bij het gebruik van huishoudelijke apparaten: “Echt weer door een man bedacht!” Waarmee ze bedoelde dat het duidelijk ontworpen was door iemand die er in de praktijk niet mee werkte. Bijvoorbeeld dat het apparaat niet goed schoongehouden kon worden, te groot was om door (meestal kleinere) vrouwenhanden bediend te worden of te zwaar en onhandig in het gebruik was.
Een huishoudelijk apparaat is tot daar aan toe maar wat nou als we het over algoritmen hebben? Algoritmen worden gebruikt voor allerlei besluitvormingsprocessen. We hebben bij het toeslagenschandaal gezien hoe er door het gebruik van algoritmen gediscrimineerd werd op basis van afkomst. Zo kan er ook seksisme in de algoritmen sluipen, simpelweg omdat ze gebaseerd zijn op menselijke vooroordelen. Vooroordelen die niet per se bewust of kwaadaardig zijn maar iedereen heeft ze nu eenmaal. Ook software kan discrimineren. Zo werd een aantal jaar terug een vrouw met een donkere gelaatskleur voor een digitaal examen geweigerd omdat ze niet als mens herkend werd.
De referentie-man
We zien op allerlei vlakken dat de referentie-man als maat der dingen genomen wordt: in de gezondheidszorg, architectuur, ontwerpen van buitenruimtes tot zelfs veiligheid in auto’s. Zo ook in de IT en zelfs bij het opstellen van vacatureteksten om IT-personeel te werven. Gelukkig is er heel wat gaande. In de gezondheidszorg komt men erachter dat een vrouw geen kleine man is maar soms andere zorg nodig heeft dan de huidige standaard. Er worden steeds vaker vrouwelijke crashtest-dummy’s gebruikt om te voorkomen dat vrouwen een grotere kans maken op ernstig letsel bij een aanrijding. Nu nog de IT!
Wat moet er gebeuren?
Begin bij het basisonderwijs. Of nog liever: begin bij de opvoeding en het speelgoed. Maak IT interessant voor meisjes. En als een vrouw al kiest voor een IT-opleiding zorg dan dat ze daarna in een inclusieve werkomgeving terecht komt en behouden wordt voor het vak. Want er is ook een grote uitstroom. Ben je een IT-vrouw? Profileer je als rolmodel! Laat zien hoe mooi jouw beroep is en hengel die meiden binnen.
